Co się zmieniło w ustawie o VAT

Ustawa z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników została ogłoszona 29 września 2026 r. w Dzienniku Ustaw jako poz. 1270. To duża nowelizacja: część zmian ma charakter techniczny, ale kilka z nich dotyczy codziennych zakupów i zamykania działalności w małej firmie.

Najważniejsze dla przedsiębiorców są cztery obszary. Odpowiedzialność solidarna za VAT dostawcy obejmuje teraz także usługi z nowego załącznika nr 16. Zamykając jednoosobową firmę w CEIDG, w wielu przypadkach nie trzeba będzie składać osobnego zgłoszenia VAT-Z. Za spóźniony wniosek o wyrejestrowanie kasy fiskalnej wprowadzono karę 300 zł. Zmieniają się też zasady liczenia limitu zwolnienia z VAT.

Kogo dotyczy nowelizacja VAT, a kogo nie

Zmiany dotyczą praktycznie każdej firmy, która rozlicza VAT albo korzysta ze zwolnienia podmiotowego. Najbardziej odczują je firmy kupujące usługi od zewnętrznych wykonawców: programistów, agencji reklamowych, biur rachunkowych, doradców czy agencji zatrudnienia.

Nowe ryzyko odpowiedzialności solidarnej nie obejmie zakupów usług udokumentowanych fakturą na kwotę należności ogółem poniżej 15 000 zł, o ile łączna wartość usług netto od jednego usługodawcy w danym miesiącu nie przekroczyła 50 000 zł. Nie dotyczy też zakupów opłaconych w mechanizmie podzielonej płatności. Jeśli Twoja firma kupuje drobne usługi od wielu różnych dostawców, ta część zmian prawdopodobnie Cię nie obejmie.

Odpowiedzialność solidarna za VAT przy zakupie usług

Według nowego brzmienia art. 105a nabywca może odpowiadać za zaległości VAT sprzedawcy nie tylko przy zakupie towarów z załącznika nr 15, ale też przy zakupie usług z załącznika nr 16. Odpowiedzialność obejmuje tę część podatku, która przypada na transakcję z Twoją firmą.

Podstawowy warunek: w chwili zakupu wiedziałeś albo miałeś uzasadnione podstawy przypuszczać, że VAT nie zostanie wpłacony do urzędu skarbowego. Ustawa wskazuje, że takie podstawy istnieją, gdy okoliczności lub warunki transakcji odbiegały od zwykłych w danym obrocie. Przykład podany wprost w przepisie to cena bez uzasadnienia ekonomicznego niższa od wartości rynkowej.

Według naszej analizy w załączniku nr 16 znajdują się m.in.:

• usługi IT i oprogramowanie (PKWiU 62.01, 62.02.2) oraz hosting (63.11.12),

• usługi rachunkowo-księgowe (69.20.2) i doradztwo biznesowe (70.22),

• reklama (73.1),

• badania rynku (73.2), usługi profesjonalne (74.90), usługi zatrudnienia (78) i obsługa biura (82).

Pełną listę, razem z doradztwem architektoniczno-budowlanym (71.11.24) i usługami B+R (72), sprawdź w załączniku do ustawy.

Zamknięcie firmy, kasy fiskalne i limit zwolnienia

Bez osobnego VAT-Z przy wykreśleniu z CEIDG

Jeśli prowadzisz działalność wpisaną do CEIDG i składasz wniosek o wykreślenie z ewidencji, nie musisz już osobno zgłaszać zaprzestania działalności dla VAT. Warunek: nie prowadzisz innej działalności opodatkowanej. Sam wniosek o wykreślenie będzie dla naczelnika urzędu skarbowego podstawą do wykreślenia Cię z rejestru jako podatnika VAT. Podobna zasada obejmie podatników z KRS, gdy wpis o wykreśleniu zostanie przekazany do Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników.

Kara za niewyrejestrowanie kasy

Kończąc działalność albo pracę kasy rejestrującej, trzeba zabezpieczyć dane z kasy i złożyć do naczelnika urzędu skarbowego wniosek o jej wyrejestrowanie w terminie określonym w rozporządzeniu. Gdy tego nie zrobisz, naczelnik nałoży w drodze decyzji karę pieniężną 300 zł.

Zwolnienie podmiotowe i metoda kasowa

Firmy korzystające ze zwolnienia z VAT do 200 tys. zł mają wliczać do limitu sprzedaży także wewnątrzwspólnotowe dostawy i przemieszczenia towarów z art. 13 ust. 3. Przy sprzedaży do innych krajów UE limit może więc skończyć się szybciej. Mali podatnicy na metodzie kasowej mogą korygować VAT w ramach ulgi na złe długi nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Jest też nowy obowiązek dla firm, które w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia kupują nowe lub inne środki transportu. Trzeba złożyć elektronicznie do urzędu skarbowego informację o takim pojeździe razem z kopią faktury, w terminie złożenia deklaracji.

Od kiedy obowiązują zmiany i jakie są sankcje

Według naszej analizy większość zmian w VAT ma obowiązywać zasadniczo od 1 stycznia 2027 r., ale dokładną datę dla konkretnego przepisu warto potwierdzić w ustawie albo u księgowego.

Kara 300 zł za niezłożenie w terminie wniosku o wyrejestrowanie kasy jest nakładana decyzją i, według analizy, płatna bez wezwania w ciągu 14 dni od doręczenia decyzji. Przy odpowiedzialności solidarnej sankcją jest konieczność zapłaty zaległego VAT dostawcy, do wysokości podatku przypadającego na transakcję z Twoją firmą.

Co zrobić w firmie krok po kroku

1. Przejrzyj zakupy usług z ostatnich miesięcy i sprawdź, które mieszczą się w załączniku nr 16.

2. Dla faktur z kwotą należności ogółem od 15 000 zł oraz dostawców, od których kupujesz usługi za ponad 50 000 zł netto miesięcznie, wprowadź prostą weryfikację: biała lista, status VAT, porównanie ceny z rynkową.

3. Rozważ płacenie takich faktur w mechanizmie podzielonej płatności, bo zapłata MPP wyłącza odpowiedzialność solidarną.

4. Jeśli masz kasę fiskalną i planujesz zamknięcie działalności, zaplanuj wniosek o wyrejestrowanie kasy.

5. Przy zwolnieniu z VAT i sprzedaży do UE policz limit na nowych zasadach.

6. Poproś księgowego lub doradcę podatkowego o przegląd wpływu nowelizacji na Twoje rozliczenia przed wejściem zmian w życie.

Najczęstsze pytania

Czy odpowiadam za VAT każdego dostawcy usług?

Nie. Odpowiedzialność dotyczy tylko usług z załącznika nr 16 i tylko sytuacji, gdy wiedziałeś lub miałeś uzasadnione podstawy przypuszczać, że dostawca nie wpłaci VAT. Wyłączone są m.in. zakupy opłacone przez MPP.

Zamykam JDG. Czy składam VAT-Z?

Po wejściu zmian w życie nie, jeśli składasz wniosek o wykreślenie z CEIDG i nie prowadzisz innej działalności opodatkowanej.

Ile wynosi kara za niewyrejestrowanie kasy?

300 zł, nakładane decyzją naczelnika urzędu skarbowego.

Podsumowanie

Nowelizacja VAT z Dz.U. 2026 poz. 1270 przede wszystkim rozszerza odpowiedzialność solidarną na popularne usługi dla firm i upraszcza zamykanie działalności. Najwięcej pracy będą miały firmy, które kupują duże pakiety usług od jednego wykonawcy. BizneSignal na bieżąco śledzi kolejne przepisy i daty, które mogą dotyczyć Twojej firmy.