AI Act może dotyczyć nie tylko firm tworzących systemy sztucznej inteligencji, ale również przedsiębiorstw korzystających z AI w swojej działalności. Zakres obowiązków zależy przede wszystkim od roli firmy, sposobu wykorzystania systemu oraz poziomu ryzyka danego zastosowania. Część przepisów już obowiązuje, natomiast wymagania dla niektórych systemów wysokiego ryzyka zaczną być stosowane później.
Co to jest AI Act i dlaczego ma znaczenie dla firm?
AI Act, czyli unijne rozporządzenie w sprawie sztucznej inteligencji, ustanawia wspólne zasady dotyczące tworzenia i wykorzystywania systemów AI w Unii Europejskiej.
Przepisy opierają się na podejściu zależnym od ryzyka. Oznacza to, że inne wymagania mogą dotyczyć prostego wykorzystania AI do tworzenia treści, a inne systemu stosowanego przy rekrutacji, ocenie pracowników czy podejmowaniu decyzji mających wpływ na konkretne osoby.
AI Act wszedł w życie 1 sierpnia 2024 r., a jego główna część zaczęła być stosowana 2 sierpnia 2026 r. Nie wszystkie przepisy zaczęły jednak obowiązywać jednocześnie. Regulacja jest wdrażana etapami.
AI Act nie jest regulacją wyłącznie dla firm technologicznych tworzących własne modele AI.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy szczególnie istotne jest rozróżnienie między dostawcą systemu AI a podmiotem stosującym taki system.
Dostawca a firma korzystająca z AI
Dostawcą jest podmiot, który rozwija system AI lub zleca jego rozwój i wprowadza go na rynek albo oddaje do użytku pod własną nazwą lub marką.
Podmiotem stosującym, określanym również jako deployer, może być natomiast firma korzystająca z systemu AI w ramach swojej działalności. AI Act wyłącza z tej definicji wykorzystanie AI w ramach czysto osobistej działalności pozazawodowej.
Oznacza to, że przedsiębiorstwo nie musi tworzyć własnego modelu AI, aby regulacja mogła mieć dla niego znaczenie.
Samo korzystanie z ChatGPT lub podobnego narzędzia nie oznacza automatycznie, że firma podlega wszystkim obowiązkom przewidzianym w AI Act.
Kluczowe jest to, w jaki sposób AI jest wykorzystywana.
Inaczej należy patrzeć na pomoc w redagowaniu wiadomości czy tworzeniu pomysłów marketingowych, a inaczej na system wykorzystywany do oceny kandydatów, monitorowania pracowników, automatycznej komunikacji z klientami lub wspierania decyzji dotyczących konkretnych osób.
Dlatego firma powinna przede wszystkim wiedzieć, z jakich systemów AI korzysta i w jakich procesach są one wykorzystywane.
Część przepisów AI Act już obowiązuje. To, które z nich dotyczą konkretnej firmy, zależy jednak od sposobu, w jaki wykorzystuje ona sztuczną inteligencję. Warto zwrócić uwagę przede wszystkim na przygotowanie pracowników do korzystania z AI oraz obowiązki dotyczące przejrzystości niektórych systemów.
Kompetencje osób korzystających z AI
Od 2 lutego 2025 r. stosowane są przepisy dotyczące kompetencji w zakresie AI.
Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI powinni podejmować działania wspierające rozwój kompetencji osób korzystających z tych systemów w ich imieniu. Przy ocenie potrzeb należy brać pod uwagę między innymi wiedzę, doświadczenie oraz kontekst wykorzystania AI.
Nie oznacza to, że każdy pracownik musi posiadać jeden określony certyfikat albo ukończyć identyczne szkolenie. Komisja wskazuje, że wymagany poziom przygotowania powinien być dopasowany do konkretnego sposobu wykorzystania AI.
Od 2 sierpnia 2026 r. stosowane są również obowiązki przejrzystości określone w art. 50 AI Act.
Przykładowo system AI przeznaczony do bezpośredniej interakcji z człowiekiem powinien co do zasady informować użytkownika, że komunikuje się on z AI, chyba że jest to oczywiste z okoliczności.
Przepisy przewidują również szczególne wymagania dotyczące między innymi części treści generowanych lub modyfikowanych przez AI.
Nie oznacza to jednak, że każda wiadomość, opis produktu czy grafika przygotowana z pomocą AI musi być automatycznie oznaczona jako wygenerowana przez sztuczną inteligencję. Obowiązki zależą od rodzaju treści i konkretnego zastosowania systemu.
Systemy AI wysokiego ryzyka
Szczególne wymagania AI Act dotyczą systemów uznanych za wysokiego ryzyka.
Do takich zastosowań mogą należeć między innymi określone systemy wykorzystywane w zatrudnieniu, edukacji, infrastrukturze krytycznej, biometrii czy innych obszarach, w których działanie AI może istotnie wpływać na bezpieczeństwo albo prawa podstawowe ludzi. Digital Strategy EU
Dla firmy szczególnym sygnałem ostrzegawczym powinno być więc wykorzystanie AI do procesów takich jak selekcja kandydatów, ocena pracowników lub wspieranie decyzji mających istotny wpływ na konkretną osobę.
Jednocześnie nie należy zakładać, że każde narzędzie wykorzystujące AI w HR automatycznie jest systemem wysokiego ryzyka. Klasyfikacja zależy od funkcji systemu, sposobu wykorzystania oraz wpływu na proces decyzyjny.
Po zmianach wprowadzonych w 2026 r. przepisy dla systemów wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r. Dla systemów wysokiego ryzyka wbudowanych w regulowane produkty termin został przesunięty na 2 sierpnia 2028 r.
Zamiast zaczynać od czytania całego rozporządzenia, przedsiębiorca może najpierw przeprowadzić prosty przegląd wykorzystania AI w swojej organizacji:
Z jakich narzędzi i systemów AI korzysta firma?
Do czego są one wykorzystywane?
Czy AI wpływa na pracowników, kandydatów, klientów lub inne osoby?
Czy firma jedynie korzysta z gotowego systemu, czy sama oferuje rozwiązanie AI?
Czy system komunikuje się bezpośrednio z użytkownikami?
Czy zastosowanie może należeć do kategorii wysokiego ryzyka?
Czy osoby korzystające z AI są odpowiednio przygotowane do danego zastosowania?
Taki przegląd nie zastępuje analizy prawnej, ale pozwala określić, które obszary działalności wymagają dalszego sprawdzenia.
2 lutego 2025- Zaczęły być stosowane m.in. przepisy dotyczące kompetencji AI oraz część zakazanych praktyk.
2 sierpnia 2025- Zaczęły być stosowane m.in. przepisy dotyczące zarządzania i modeli AI ogólnego przeznaczenia.
2 sierpnia 2026- Zaczęła być stosowana główna część AI Act, w tym obowiązki przejrzystości.
2 grudnia 2027- Mają zacząć być stosowane przepisy dla części systemów wysokiego ryzyka z załącznika III.
2 sierpnia 2028- Mają zacząć być stosowane przepisy dla systemów wysokiego ryzyka wbudowanych w określone regulowane produkty.
Aktualny harmonogram wynika z AI Act oraz zmian wprowadzonych w 2026 r.
AI Act jest dobrym przykładem regulacji, której nie wystarczy sprawdzić jeden raz.
Przepisy zaczynają być stosowane w różnych terminach, Komisja Europejska publikuje kolejne wytyczne, a część harmonogramu została już zmieniona. W 2026 r. opublikowano między innymi nowe wytyczne dotyczące obowiązków przejrzystości, a finalne wytyczne dotyczące klasyfikacji systemów wysokiego ryzyka są nadal rozwijane.
Dlatego przedsiębiorcy korzystający z AI powinni śledzić nie tylko sam tekst AI Act, ale również późniejsze zmiany, terminy i oficjalne wytyczne.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej o samym procesie śledzenia przepisów, przeczytaj również „Jak monitorować zmiany prawne w firmie?”.
BizneSignal monitoruje zmiany prawne publikowane w Dzienniku Ustaw i EUR Lex, a następnie dopasowuje informacje do profilu działalności firmy.
Użytkownik może otrzymywać alerty dotyczące zmian, które mogą mieć znaczenie dla jego działalności, a w planie Pro korzystać również z pełnego panelu, historii alertów oraz cotygodniowych raportów.
BizneSignal nie jest kancelarią prawną i nie świadczy porad prawnych. Jego rolą jest pomóc przedsiębiorcy wcześniej zauważyć potencjalnie istotną zmianę i zdecydować, czy wymaga ona dalszej analizy.
Czy AI Act dotyczy każdej firmy korzystającej z AI?
Nie każda firma ma taki sam zakres obowiązków. Znaczenie mają między innymi rola przedsiębiorstwa, rodzaj wykorzystywanego systemu oraz sposób zastosowania AI.
Czy korzystanie z ChatGPT w firmie oznacza obowiązki wynikające z AI Act?
Korzystanie z ChatGPT w działalności może oznaczać, że firma jest podmiotem stosującym system AI, ale nie oznacza automatycznie obowiązku spełnienia wszystkich wymagań AI Act. Zakres obowiązków zależy od sposobu wykorzystania narzędzia.
Czy każdą treść stworzoną przez AI trzeba oznaczać?
Nie. AI Act przewiduje obowiązki przejrzystości dla określonych systemów i zastosowań, ale nie ustanawia zasady, że każda treść przygotowana z pomocą AI musi być oznaczona.
Czy pracownicy korzystający z AI muszą przejść szkolenie?
AI Act wymaga podejmowania działań wspierających kompetencje AI osób korzystających z systemów w imieniu firmy, ale nie narzuca jednego konkretnego szkolenia ani jednakowego poziomu wiedzy dla wszystkich pracowników.
Czy przepisy AI Act już obowiązują?
Tak. Część przepisów obowiązuje od 2025 r., a główna część AI Act jest stosowana od 2 sierpnia 2026 r. Niektóre wymagania dotyczące systemów wysokiego ryzyka zaczną być stosowane później.
Monitoruj zmiany, które mogą dotyczyć Twojej firmy
Regulacje takie jak AI Act pokazują, że nowe obowiązki mogą być wdrażane etapami i zmieniać się wraz z kolejnymi wytycznymi. Dlatego dla przedsiębiorcy ważne jest nie tylko jednorazowe sprawdzenie przepisów, ale także bieżące śledzenie zmian, które mogą wpływać na jego działalność.
Właśnie w tym pomaga BizneSignal. System monitoruje zmiany prawne i pomaga wychwytywać te, które mogą mieć znaczenie dla Twojej firmy.